Farma fotowoltaiczna 2026 – wszystko, co warto wiedzieć
Polska energetyka przechodzi dynamiczną transformację, a odnawialne źródła energii (OZE) w 2025 roku osiągnęły rekordowy udział w produkcji energii elektrycznej – 31,5%. W czerwcu ubiegłego roku padł historyczny wynik 44% energii z OZE, a jednocześnie w tym samym miesiącu odnotowano najniższy w historii udział węgla w miksie energetycznym – 43,8%. Te zmiany potwierdzają, że fotowoltaika oraz inne odnawialne źródła energii stają się kluczowym filarem systemu elektroenergetycznego w Polsce.
Coraz większa produkcja energii z PV nie byłaby możliwa bez rozwoju farm fotowoltaicznych. W 2025 roku instalacje słoneczne wyprodukowały 22,6 TWh energii, co stanowiło znaczący wzrost w porównaniu do lat ubiegłych. Dzięki dynamicznemu rozwojowi sektora, przybyło aż 4 GW nowych mocy fotowoltaicznych, z czego znaczna część to duże farmy fotowoltaiczne.
Jakie są perspektywy rozwoju farm PV w 2026 roku? Jakie wyzwania i korzyści niesie ze sobą inwestowanie w wielkoskalowe instalacje fotowoltaiczne? W dalszej części artykułu omówimy ich wpływ na rynek energii, opłacalność inwestycji oraz możliwości wsparcia dla przedsiębiorców i inwestorów zainteresowanych zieloną energią.
Farma fotowoltaiczna to nic innego jak wielkopowierzchniowa instalacja łącząca setki lub tysiące modułów PV, najczęściej o mocach z zakresu od od 0,5 MWp do nawet 200 MWp. Farma fotowoltaiczna o mocy 1 MWp jest w stanie wyprodukować od 1000 do 1150 MWh energii rocznie, w zależności od jej lokalizacji oraz wykorzystanej technologii. Koszt budowy takiej farmy to dziś wartość około 2,2 mln zł netto.
Decydując się na budowę farmy słonecznej warto skorzystać z pomocy firmy, która w kompleksowy sposób poprowadzi inwestycję, poczynając od opracowania koncepcji, poprzez kwestie administracyjne, na montażu instalacji i uruchomieniu produkcji prądu kończąc.
Kto może zainwestować w farmę fotowoltaiczną? 
Kto może zainwestować w farmę fotowoltaiczną?
Budowa farmy fotowoltaicznej to tak czaso- i kosztochłonna inwestycja, że jest w niej przestrzeń dla dwóch rodzajów inwestowania. Można zostać deweloperem lub inwestorem, albo i jednym i drugim- i wtedy kompleksowo zająć się inwestycją. Na czym polegają różnice w tych dwóch rolach?
Deweloper
Od dewelopera zaczyna się cały proces. To jego zadaniem jest znalezienie odpowiednich gruntów, uzyskanie niezbędnych pozwoleń, zaprojektowanie farmy czy uzgodnienia z Operatorem Sieci Dystrybucyjnej. Następnie musi zająć się pracami ziemnymi pod instalacje, ich montażem, przyłączeniem do sieci i uruchomieniem. Czasami, rola dewelopera kończy się na etapie sfinalizowania formalności związanych z budową i następnie projekt takiej inwestycji jest sprzedawany inwestorowi.
Inwestor
Inwestor może od początku zająć się dewelopmentem lub może nabyć udziały w przygotowanej inwestycji (najczęściej są to udziały spółki z o.o., której aktywa stanowi dana farma PV). Najpopularniejszą formę osiągania zysków stanowią aukcje OZE, w trakcie których inwestor na określony czas (15 lat), może zagwarantować sobie odbiór energii po ustalonej stawce. Po tym czasie energię można zacząć sprzedawać po aktualnych cenach hurtowych.
Kto może zyskać na budowie farmy fotowoltaicznej?
Farmy fotowoltaiczne to coraz popularniejsza forma inwestycji w odnawialne źródła energii. Budowa takiej farmy przynosi korzyści nie tylko inwestorom, ale także właścicielom gruntów, na których są one zlokalizowane. Aby zrozumieć, kto może zyskać na budowie farmy fotowoltaicznej, warto przyjrzeć się możliwościom finansowania i korzyściom płynącym z dzierżawy gruntów.
Jak wcześniej wspomniano, farmy fotowoltaiczne potrzebują dużych powierzchni ziemi, których nabywanie może generować znaczne koszty. W takiej sytuacji dzierżawa gruntów staje się atrakcyjnym rozwiązaniem dla inwestorów, jak i właścicieli nieruchomości.
W ostatnich latach kwoty oferowane za dzierżawę gruntów pod farmy słoneczne uległy znacznemu wzrostowi. Jeszcze kilka lat temu wynosiły one rocznie około 10 tys. zł/ha, podczas gdy obecnie mogą sięgać nawet 20-25 tys. zł/ha. Dzierżawa gruntów jest szczególnie korzystna dla właścicieli nieruchomości o niższej wartości, takich jak grunty niższej klasy czy nieużytki. Co jakiś czas można usłyszeć, że planowane są zmiany prawne, które umożliwią częściowe rozliczanie czynszu w energii elektrycznej, jednak na dzień dzisiejszy takie rozwiązanie trzeba traktować czysto hipotetycznie.
Dzierżawa gruntów pod farmy fotowoltaiczne daje właścicielom nieruchomości możliwość uzyskania dodatkowego, stabilnego dochodu, nie angażując się bezpośrednio w proces inwestycyjny. Zyskują na tym również inwestorzy, którzy mogą skupić się na realizacji projektu, nie martwiąc się o koszty związane z zakupem gruntów.
KROK PO KROKU
Budowa farmy fotowoltaicznej
1 Uzyskanie warunków dzierżawy
Wybór odpowiedniego gruntu pod farmę PV jest kluczowy. Działka, na której może powstać elektrownia o mocy 1 MW musi mieć powierzchnię około 1,3 ha przy zachowaniu szerokości minimum 40 m. Musi się charakteryzować jak najlepszą ekspozycją, nie może być więc ona osłonięta drzewami czy budynkami.
Prowadzić do niej musi utwardzona droga publiczna. Pod budowę farm fotowoltaicznych przeznacza się przede wszystkim nieużytki oraz grunty o niskiej klasie (grunty klas V i VI).
2 Decyzja środowiskowa
Uzyskanie decyzji środowiskowej jest wymagane, jeżeli planujemy wybudować farmę na powierzchni pow. 1 ha na terenach nie objętych ochroną przyrody oraz na powierzchni ponad 0,5 ha na terenach znajdujących się na obszarach chronionych np. w obszarze “Natury 2000”. Wydaje ją wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta. Farma fotowoltaiczna jest przedsięwzięciem, które może potencjalnie oddziaływać na środowisko. Niekiedy konieczne jest sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko. Nie jest to jednak obligatoryjne, a o jego konieczności również decyduje wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy z uwagi na lokalizację inwestycji.
Wydanie decyzji środowiskowej poprzedza się zasięgnięciem opinii organów opiniujących takich jak: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska czy Regionalne Zarządy Zlewni. Mogą one zaopiniować o konieczność uzupełnienia tzw. Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, w zakresie zależnym od swoich kompetencji.
3 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określa czy dany teren może być przeznaczony między innymi pod farmy fotowoltaiczne. Aby sprawdzić konkretny teren należy we właściwym urzędzie gminy złożyć wniosek o udostępnienie wypisu oraz wyrysy MPZP. Może się jednak zdarzyć, że dany teren nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wtedy konieczne jest ubieganie się o wydanie dla niego warunków zabudowy. Dokument ten jest indywidualną decyzją określającą zasady zagospodarowania działki nieobjętej dotychczas MPZP.
Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (WZiZT) również wydawana jest przez gminę, a termin jej wydania nie powinien przekroczyć 60 dni od daty złożenia wniosku. Na etapie warunków zabudowy największe problemy występują na poziomie legislacyjnym. Gminy niekiedy ograniczają wydawanie warunków zabudowy dla farm PV, gdy na na ich terenie nie ma terenów przeznaczonych pod OZE. Dużo więc może zależeć od indywidualnej interpretacji urzędników.
4 Warunki przyłączenia
Aby farma fotowoltaiczna mogła działać konieczne jest wydanie warunków przyłączenia farmy do sieci. Infrastruktura sieciowa w Polsce jest niestety dość przeciążona, należy więc uzyskać informację o dostępnych wolnych mocach przyłączeniowych. Wniosek o możliwość przyłączenia planowanej farmy PV do sieci należy złożyć do jednego z pięciu Operatorów Sieci Dystrybucyjnej. Są to firmy: PGE, Energa, Enea, Tauron (przyłączenia do sieci średniego napięcia) oraz Spółka PSE (sieci wysokiego napięcia). Oczekiwanie na rozpatrzenie tego wniosku to 150 dni. Należy również uzyskać koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej (dotyczy farm o mocy powyżej 1MW) – należy to rozpocząć od promesy koncesji w Urzędzie Regulacji Energetyki.
Procedura ma na celu weryfikację czy wnioskujący posiada środki finansowe oraz wiedzę i doświadczenie do prowadzenia działalności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w instalacji OZE, czy zatrudnia wykwalifikowanych pracowników oraz czy nie zalega z żadnymi podatkami. Jeśli Prezes URE nie stwierdzi nieprawidłowości, wydaje promesę, czyli obietnicę, że gdy farma fotowoltaiczna już powstanie i przejdzie pozytywnie odbiór techniczny, będzie ją można legalnie uruchomić.
5 Otrzymanie pozwolenia na budowę
Po dopełnieniu wszystkich uprzednich formalności należy złożyć wniosek o pozwolenie na budowę farmy fotowoltaicznej. Składa się go w starostwie powiatowym lub urzędzie miasta na prawach powiatu. Musi on zawierać projekt budowlany inwestycji. Czas na rozpatrzenie takiego wniosku to urzędowo 65 dni. Należy jednak być przygotowanym na to, że łącznie z uzupełnieniami i opiniami w praktyce może to być nawet 3 miesiące. Starostwo musi stwierdzić zgodność otrzymanego projektu budowlanego z wcześniejszymi pozwoleniami wydanymi warunkami zabudowy.
Jeśli wystąpią jakiekolwiek nieprawidłowości lub nieścisłości można na tym etapie dokonać stosownych uzupełnień i korekt. Oczywiście to również wpływa na wydłużenie czasu otrzymania pozwolenia. Jednak kiedy to już nastąpi, nic nie stoi na przeszkodzie aby w końcu “fizycznie” rozpocząć budowę farmy fotowoltaicznej.
6 Montaż i uruchomienie
Jednym z ostatnich etapów budowy farmy jest montaż konstrukcji, paneli fotowoltaicznych, inwerterów, przewodów i pozostałych elementów infrastruktury farmy. Następnie przeprowadzane są serie testów, celem sprawdzenia poprawności wykonanego montażu. Kiedy wszystko zostanie zamontowane, należy zgłosić ten fakt do Operatora Sieci Dystrybucyjnej, zawrzeć umowę dystrybucyjną oraz przeprowadzić odbiór końcowy. Potrzebna będzie jeszcze również powykonawcza mapa geodezyjna terenu, z którą należy się udać do URE.
Po załączeniu dokumentacji finansowej, promesy oraz pozwolenia na użytkowanie, Prezes URE wydaje koncesję na produkcję oraz sprzedaż energii elektrycznej, co pozwala rozpocząć działalność farmy. Oczywiście działanie farmy PV musi być regularnie monitorowane, na bieżąco należy dokonywać jej konserwacji, aby jak najdłużej pracowała z możliwie najwyższą wydajnością.
Ile trwa budowa farmy fotowoltaicznej?
Budowa farmy fotowoltaicznej to proces, który wymaga czasu i cierpliwości ze względu na różne etapy realizacji. Całość może potrwać od około półtora do dwóch i pół roku, z czego najbardziej czasochłonne są formalności związane z uzyskaniem pozwoleń, niezbędnych zgód i spełnieniem wymogów prawnych. Sam montaż instalacji, choć wymagający specjalistycznej wiedzy, to jednak relatywnie szybka część całego przedsięwzięcia.
Mimo że owoce inwestycji w farmę fotowoltaiczną nie są natychmiastowe, warto rozważyć takie przedsięwzięcie z perspektywy długoterminowej. Po kilkuletnim okresie zwrotu inwestycji, można spodziewać się stałego i stabilnego dochodu pasywnego. Tego rodzaju inwestycja może stać się nie tylko atrakcyjnym sposobem na pomnażanie kapitału, ale także pewnym zabezpieczeniem finansowym na przyszłość.
Warto również zwrócić uwagę na korzyści ekologiczne płynące z takiej inwestycji, gdyż energia słoneczna to odnawialne źródło energii o niskim wpływie na środowisko. Dodatkowo, farmy fotowoltaiczne mogą przyczynić się do zmniejszenia zależności od paliw kopalnych i zwiększyć udział odnawialnych źródeł energii w ogólnym miksie energetycznym kraju.
Ile można zarobić?
Przyjmując, że farma fotowoltaiczna o mocy 1 MWp produkuje rocznie ok. 1 000 MWh energii, a średnia cena sprzedaży prądu to 350 zł/MWh, to roczny przychód netto wyniesie około 350 tys. zł. Koszty eksploatacyjne farmy mogą wynieść w granicach 50 tys. zł rocznie, zatem roczny zysk netto to około 300 tys. zł. Oczywiście, są to wyliczenia szacunkowe.
Niemniej, można przyjąć, że okres zwrotu kosztów farmy to ok. 7-8 lat. Po upływie tego czasu mając na uwadze żywotność farmy, która wynosi ponad 25 lat, inwestycja pracuje wtedy już tylko i wyłącznie na siebie, przynosząc relatywnie wysokie przychody. Te po 15 latach mogą sięgnąć nawet 2 mln zł.
- Koszt budowy: 2,2 mln PLN
- Wielkość instalacji: 1MW
- Wydajność: 1000 MWh/rok
- Cena sprzedaży prądu: 350 PLN/MWh
- Roczny przychód: 350 tys. zł netto
- Roczne koszty eksploatacyjne: 50 tys. zł netto
- Zysk 300 tys zł netto
- Okres zwrotu: 8 lat
Oczywiście powyższa analiza jest bardzo uproszczona, gdyż nie uwzględnia kilku czynników takich koszt obsługi projektu, koszt finansowania inwestycji czy spadek wydajności modułów. W ostatnim czasie nastąpił znaczący rozwój technologii i dziś dostępne są panele, których wydajność spada liniowo do wartości 85% po okresie 25 lat pracy elektrowni. Przyjmuje się, że okres zwrotu inwestycji w budowę farmy fotowoltaicznej wynosi 8 -10 lat przy cyklu życia elektrowni wynoszącym 25 lat.
Czym jest sprzedaż prądu w systemie aukcyjnym?
Aukcje OZE to system wsparcia dla wytwórców odnawialnej energii elektrycznej w formie aukcji rozpisywanych przez Urząd Regulacji Energetyki dla inwestorów oferujących ceny sprzedaży energii. W założeniu systemu aukcyjnego państwo kupuje energię OZE po ustalonej cenie przez 15 lat. Aukcje będą odbywać się co najmniej do 2042 roku. Organizowane są co najmniej raz w roku – informacje na ten temat ogłaszane są nie później niż 30 dni przed ich rozpoczęciem i publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Regulacji Energetyki (BIP URE). Gwarantuje to dużą stabilność inwestycji, co przekłada się również na realnie duże możliwości uzyskania kredytu do realizacji przedsięwzięcia.
Innym rozwiązaniem jest sprzedaż energii bezpośrednio do spółki obrotu, z pominięciem systemu aukcyjnego.
Jeszcze inną opcją sprzedaży prądu z farm fotowoltaicznych są umowy PPA (Power Purchase Agreement). Jest to umowa długoterminowa między dwoma stronami – producentem energii i klientem, który może być konsumentem energii elektrycznej lub jej sprzedawcą.
Dofinansowania na farmę fotowoltaiczną
W 2026 roku finansowanie farm fotowoltaicznych w Polsce opiera się na rekordowym budżecie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przekraczającym 37 mld PLN, z czego aż 85% wspiera transformację energetyczną. Kluczowym filarem jest Krajowy Plan Odbudowy (KPO) z pulą blisko 60 mld EUR oraz program FEnIKS, który w naborach na 2026 rok oferuje dotacje do 39,06% kosztów kwalifikowanych na rozwój OZE i magazynów energii. Nowym standardem rynkowym jest odchodzenie od wsparcia samej fotowoltaiki na rzecz pakietów systemowych łączących panele z magazynowaniem energii, co staje się warunkiem koniecznym w większości programów publicznych.
Dla przedsiębiorców i sektora rolniczego kluczowe pozostają programy Energia Plus oraz Energia dla Wsi. Ten pierwszy oferuje preferencyjne pożyczki do 500 mln PLN z oprocentowaniem bazującym na stawce $\text{WIBOR 3M} + 50\text{ pb}$ (minimum 1,5% rocznie) i możliwością umorzenia do 10% kapitału. Z kolei Energia dla Wsi, z budżetem 3 mld PLN, umożliwia rolnikom i spółdzielniom energetycznym uzyskanie dotacji sięgających 45–65% kosztów dla instalacji o mocy od 50 kW do 1 MW, co w połączeniu z pożyczką może pokryć nawet 100% kosztów inwestycji.
Inwestorzy regionalni mogą dodatkowo korzystać z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (FST), który w województwach takich jak dolnośląskie czy małopolskie oferuje wsparcie sięgające 70% kosztów netto. Należy jednak zwrócić uwagę na istotną barierę regulacyjną: od 1 lipca 2026 roku wszystkie farmy o mocy powyżej 1 MW będą musiały być zgodne z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP), co może wydłużyć procesy formalne o 2 do 5 lat. To sprawia, że pierwsza połowa 2026 roku jest ostatnim momentem na uruchomienie projektów na dotychczasowych, uproszczonych zasadach.
Uzupełnieniem dotacji jest prężnie rozwijający się rynek komercyjny, gdzie dominują umowy PPA (Power Purchase Agreement) oraz finansowanie typu Project Finance. Banki takie jak BNP Paribas, PKO BP i BOŚ oferują dedykowane „zielone kredyty” na okres do 15 lat, często z gwarancjami Agromax, co pozwala na sfinansowanie inwestycji przy minimalnym wkładzie własnym. Stabilność przychodów gwarantowana przez długoterminowe kontrakty PPA sprawia, że farmy fotowoltaiczne w 2026 roku są traktowane przez sektor bankowy jako bezpieczne aktywa o wysokim wskaźniku rentowności, ze średnim czasem zwrotu od 5 do 8 lat.
Inwestycja w farmę fotowoltaiczną o powierzchni 1 ha
Inwestycja w farmę fotowoltaiczną o powierzchni 1 ha i mocy ok. 1 MWp w 2026 roku wymaga nakładów kapitałowych (CAPEX) rzędu 2,2–2,5 mln zł netto. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych modułów o wysokiej mocy (600–700 Wp), możliwe jest uzyskanie rocznej produkcji energii na poziomie od 885 do 1150 MWh. Kluczowym elementem wpływającym na opłacalność jest lokalizacja – najlepiej blisko infrastruktury energetycznej oraz na gruntach klas V–VI, co pozwala optymalizować koszty i unikać skomplikowanych procedur administracyjnych związanych z odrolnieniem.
Rentowność projektu zależy od wybranego modelu sprzedaży energii, przy czym w 2026 roku rośnie znaczenie komercyjnych umów PPA oraz sprzedaży na rynku SPOT, które przy cenach rzędu 350–500 zł/MWh mogą generować roczny zysk netto w wysokości od ok. 300 000 zł do blisko 400 000 zł. Średni okres zwrotu z inwestycji wynosi od 6 do 9 lat, co przy żywotności instalacji przekraczającej 25 lat zapewnia długoterminową stabilność finansową. Inwestorzy coraz częściej integrują farmy z magazynami energii, aby zabezpieczyć przychody przed ryzykiem ujemnych cen prądu w godzinach południowych.
Od strony formalnej rok 2026 przynosi istotne zmiany: dla instalacji o powierzchni powyżej 1 ha podstawą lokalizacji staje się wyłącznie Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP), co zwiększa pewność prawną kosztem dłuższego czasu przygotowania inwestycji. Jednocześnie wprowadzono standard Cable Pooling, umożliwiający współdzielenie przyłącza z innymi źródłami OZE, oraz system e-DOKUMENT-OZE, który skraca czas uzyskiwania warunków przyłączenia do sieci do 65 dni, co realnie przyspiesza proces inwestycyjny.
Więcej możesz przeczytać tutaj.
Mateusz Kwade
CEO, Voltaic System
Absolwent Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki, Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Doświadczony menadżer, który przez całą karierę zawodową związany jest z branżą budowlaną oraz fotowoltaiczną. W przeszości pełnił funkcję dyrektora zarządzającego w grupie Corab - największego polskiego producenta konstrukcji wsporczej dla projektów PV.
